منطق‌هاى گوناگون در ادوار مختلف تاريخى قوانين متعددى از جانب دانشمندان به اين منظور ارائه شد و هر يك مدعى بود كه تنها قانون او قادر است كه ذهن را از خطاهاى فكرى باز دارد و نخستين قانون تدوين يافته از جانب ارسطو ارائه شد و به همين جهت وى را " معلم اول " و " واضع منطق " ناميده‌اند كه در اين مورد صحبت خواهد شد . پس از او قوانين ديگرى « 1 » ظهور كرد كه مشهورترين آنها منطق " دكارت " « 2 » و " بيكن " « 3 » و منطق ديالكتيك « 4 » مىباشد و به يارى خدا به زودى حق مطلب از ميان اينهمه مكتبهاى مختلف روشن خواهد شد . « 5 » دو نكته 1 - اينكه اين قانون را منطق ناميده‌اند به اين جهت است كه منطق

--> ( 1 ) - مانند منطق معرفتى و صورى و منطق مبتنى بر روانشناسى و منطق رياضى . ( 2 ) - يكى از فلاسفه فرانسوى " 1596 - 1650 م " ( 3 ) - يكى از دانشمندان انگليسى " 1560 - 1625 م " ( 4 ) - و اما كانت آلمانى " 1724 - 1804 " و استوارت ميل انگليسى " 1806 - 1873 " ، اين دو و بخصوص دومى هرچند در منطق بطور نسبه دقيق انديشيده‌اند ، لكن نظر آنها تابع منطق ارسطو است . گرچه خودشان متوجه اين معنى نبوده و به گمان خود با وى مخالفت كرده‌اند . البته دومى با صراحت به توجيه و دفاع از منطق ارسطو برخواسته اما بيراهه رفته است ، چنان كه اجمال اين مطلب در بحث تصديقات خواهد آمد . ( 5 ) - اينكه اين نوشته را منطق مقارن ناميديم نيز به همين جهت استكه همراه با سائر مكتبها جلو رفته و اصول نظريات آنها را مورد نظر داشته بررسى مىكند .